Python Keywords Marathi – Python Fundamental

Python Keywords म्हणजे काय? (सोप्या भाषेत)

Python Keywords म्हणजे language मधील reserved words जे program चा structure define करतात आणि जे variable किंवा function नाव म्हणून वापरता येत नाहीत.

उदाहरण:

1. if
2. else
3. for
4. while
5. def
6. class
7. return

-> सोप्या शब्दात: Keywords म्हणजे Python चे आधीपासून ठरलेले special commands.

Python मध्ये एकूण किती Keywords आहेत?

Python मध्ये सध्या 35+ reserved keywords आहेत (version नुसार बदल होऊ शकतो).

तुम्ही स्वतः list पाहू शकता:

import keyword

print(keyword.kwlist)

Python keyword variable नाव म्हणून वापरता येतो का?

नाही. Python keyword variable, function किंवा class नाव म्हणून वापरता येत नाही.

Example:

if = 10

Error येईल कारण if हा reserved keyword आहे.

का वापरता येत नाही?

1. कारण त्यांचा language मध्ये predefined अर्थ असतो
2. ते syntax control करतात
3. त्यांना override करता येत नाही

Control Flow Keywords म्हणजे काय?

Control Flow Keywords म्हणजे असे शब्द जे प्रोग्रामचा प्रवाह (Flow) नियंत्रित करतात, म्हणजे कोणती स्टेप आधी चालवायची, कोणती नंतर, आणि कोणती टाळायची हे ठरवतात.

Python मध्ये conditions आणि loops कसे control केले जातात?

Control flow keywords program चा flow control करतात.

8 Most Important Control Flow Keywords | मुख्य Control Flow Keywords

कीवर्ड	अर्थ (Meaning)	उपयोग (Use)
if	जर (if)	अट खरी असेल तर कोड चालतो
else	अन्यथा (else)	अट खोटी असल्यास कोड चालतो
elif	अन्य अट (else if)	दुसरी अट तपासतो
for	साठी (for loop)	पुनरावृत्ती (looping) साठी
while	जोपर्यंत (while loop)	अट खरी असेपर्यंत चालतो
break	थांबवणे	लूप थांबवतो
continue	पुढे जाणे	सध्याची iteration वगळतो
pass	काहीही न करणे	जागा राखून ठेवतो, पण काही करत नाही

Function आणि Class तयार करताना कोणते keywords लागतात?

Function साठी def, Class साठी class, आणि output साठी return keyword वापरतात.

Example:

def greet():

return “Hello”

-> उदाहरण १: if, elif, else

तुमचं वय तपासून ते कोणत्या गटात आहे ते ठरवूया

vay = 20

if vay < 13:
print(“तुम्ही लहान आहात (Child)”)
elif vay < 20:
print(“तुम्ही किशोरवयीन आहात (Teenager)”)
else:
print(“तुम्ही प्रौढ आहात (Adult)”)

आउटपुट:

तुम्ही प्रौढ आहात (Adult)

-> उदाहरण २: for loop

५ दिवसांच्या कामाचा हिशेब काढूया

days = [“सोमवार”, “मंगळवार”, “बुधवार”, “गुरुवार”, “शुक्रवार”]

for day in days:
print(“आज कामाचा दिवस आहे:”, day)

आउटपुट:

आज कामाचा दिवस आहे: सोमवार
आज कामाचा दिवस आहे: मंगळवार
आज कामाचा दिवस आहे: बुधवार
आज कामाचा दिवस आहे: गुरुवार
आज कामाचा दिवस आहे: शुक्रवार

-> उदाहरण ३: while, break, continue

विद्यार्थ्याने अभ्यास करत राहणे पण विश्रांती घ्यायची वेळ आल्यावर थांबवणे

time = 1

while time <= 5:
if time == 3:
print(“थोडी विश्रांती घ्या 💤”)
break
print(“अभ्यास सुरू आहे… तास:”, time)
time += 1

-> आउटपुट:

अभ्यास सुरू आहे… तास: 1
अभ्यास सुरू आहे… तास: 2
थोडी विश्रांती घ्या 💤

-> उदाहरण ४: pass

जेव्हा तुम्हाला कोड नंतर लिहायचा आहे पण सध्या जागा रिकामी ठेवायची आहे

for i in range(5):
pass # इथे पुढे लॉजिक लिहू

कीवर्ड	कार्य
if / else / elif	निर्णय घेणे
for / while	पुनरावृत्ती (Looping)
break / continue	लूप नियंत्रित करणे
pass	रिकामी जागा ठेवणे

Logical Keywords म्हणजे काय?

Logical Keywords म्हणजे असे शब्द जे अटी (conditions) एकत्र करून त्यांचा तार्किक (logical) निकाल ठरवतात. हे प्रोग्राममध्ये निर्णय घेण्यासाठी वापरले जातात.

Python मधील मुख्य Logical Keywords

कीवर्ड	अर्थ (Meaning)	कार्य (Purpose)
and	आणि (AND)	दोन्ही अटी True असतील तरच परिणाम True
or	किंवा (OR)	एक तरी अट True असेल तर परिणाम True
not	नाही (NOT)	अट उलट करतो — True → False, False → True

Logical Keywords कसे काम करतात?

Multiple conditions कसे combine करायचे?

and, or, not हे logical keywords वापरतात.

Example:

age = 20
if age > 18 and age < 30:
print(“Eligible”)

-> उदाहरण 1 : and — दोन्ही अटी True हव्यात

age = 25
citizen = True

if age >= 18 and citizen == True:
print(“तुम्ही मतदान करू शकता ✅”)
else:
print(“तुम्ही मतदान करू शकत नाही ❌”)

-> आउटपुट:

तुम्ही मतदान करू शकता ✅

-> उदाहरण 2. or — एक तरी अट True असली तरी चालते

rain = False
umbrella = True

if rain or umbrella:
print(“तुम्ही तयार आहात ☂️”)
else:
print(“तयारी नाही ❌”)

-> आउटपुट:

तुम्ही तयार आहात ☂️

-> उदाहरण 3. not — उलट परिणाम दाखवतो

is_raining = False

if not is_raining:
print(“बाहेर फिरायला जा “)
else:
print(“घरात राहा “)

-> आउटपुट:

बाहेर फिरायला जा

Error Handling Keywords कशासाठी वापरतात?

Program crash होऊ नये म्हणून try, except, finally वापरतात.

Example:

try:
x = 10 / 0
except:
print(“Error”)

Error Handling म्हणजे काय?

प्रोग्राम लिहिताना कधी कधी चुका (Errors) होतात — उदा.

• चुकीचा डेटा टाइप
• अस्तित्वात नसलेली फाइल
• division by zero (0 ने भाग)
  या चुका आल्या तर प्रोग्राम थांबत नाही, त्याऐवजी आपण त्या “handle” करू शकतो.
  यालाच Error Handling म्हणतात.

Python मधील मुख्य Error Handling Keywords

कीवर्ड	अर्थ (Meaning)	कार्य (Purpose)
try	प्रयत्न करा	ज्या ठिकाणी त्रुटी येऊ शकते तो कोड इथे ठेवला जातो
except	अपवाद (exception) पकडणे	त्रुटी आली तर काय करायचं हे सांगतो
else	जर त्रुटी आली नाही	त्रुटी न आल्यास चालणारा कोड
finally	नेहमी चालणारा भाग	त्रुटी आली किंवा नाही, हा भाग शेवटी नेहमी चालतो
raise	त्रुटी निर्माण करणे	स्वतःहून error निर्माण करण्यासाठी

Error Handling – रिअल-टाइम उदाहरण मराठीत

-> उदाहरण 1: साधी त्रुटी पकडणे

try:
num1 = int(input(“पहिला अंक टाका: “))
num2 = int(input(“दुसरा अंक टाका: “))
result = num1 / num2
print(“भागाकार:”, result)
except ZeroDivisionError:
print(“❌ 0 ने भाग घेता येत नाही!”)

Output:

पहिला अंक टाका: 10
दुसरा अंक टाका: 0
❌ 0 ने भाग घेता येत नाही!

->उदाहरण 2: else आणि finally चा वापर

try:
x = 10 / 2
except ZeroDivisionError:
print(“त्रुटी: 0 ने भाग घेता येत नाही!”)
else:
print(“सगळं व्यवस्थित चाललं ✅”)
finally:
print(“कार्य पूर्ण झाले ✅”)

Output:

सगळं व्यवस्थित चाललं ✅
कार्य पूर्ण झाले ✅

-> उदाहरण 3: raise वापरून स्वतः Error तयार करणे

age = int(input(“तुमचं वय टाका: “))

if age < 18:
raise ValueError(“❌ १८ वर्षांखाली वय असलेले नोंदणी करू शकत नाहीत!”)
else:
print(“नोंदणी यशस्वी ✅”)

Output:

तुमचं वय टाका: 16
ValueError: ❌ १८ वर्षांखाली वय असलेले नोंदणी करू शकत नाहीत!

Common Mistakes Avoid करा

1. keyword नावाने variable declare करणे
2. elif spelling चुकीचे लिहिणे
3. return चुकीच्या ठिकाणी वापरणे
4. indentation error

Python Keywords Marathi – FAQ

Q1. Python keywords किती आहेत?

Ans: Python मध्ये 35+ keywords आहेत (version नुसार बदलू शकतात).

Q2. Python keyword आणि identifier मध्ये फरक काय?

Ans: Keyword reserved असतो. Identifier user define करतो.

Q3. Python मध्ये keyword list कशी पाहायची?

Ans:

import keyword
print(keyword.kwlist)

Q4. Python मध्ये सर्वात महत्वाचे keywords कोणते?

Ans: if, for, while, def, class, return.