मेटा टॅग्स म्हणजे काय? SEO साठी कोणते टॅग खरंच कामाचे आहेत

पुण्यातल्या एका बेकरीची वेबसाइट आहे असं समजा. केक छान आहेत, फोटो सुंदर आहेत, पण Google मध्ये “पुणे केक ऑर्डर” असं शोधलं की त्यांची साइट येते “Home – Untitled” या नावाने. खाली description च्या जागी कुठल्यातरी मेन्यूमधली अर्धवट ओळ. शेजारी दुसऱ्या बेकरीचं नाव स्पष्ट, त्याखाली “ऑनलाइन ऑर्डर, घरपोच डिलिव्हरी” असं लिहिलेलं. क्लिक कोणाला मिळेल, हे सांगायला ज्योतिषी लागत नाही.

साइटवर मजकूर चांगला असूनही अशी वेळ का येते? कारण पेजचा मजकूर आणि पेजची “ओळख” या दोन वेगळ्या गोष्टी आहेत. ओळख सांगणारी जागा म्हणजे मेटा टॅग्स. आज आपण त्यातले खरंच कामाचे टॅग कोणते, ते कसे लिहायचे आणि कुठे चुका होतात, ते पाहू.

मेटा टॅग म्हणजे काय? | What is Meta Tags?

प्रत्येक वेबपेजच्या कोडमध्ये <head> नावाचा एक भाग असतो. तो पेजवर दिसत नाही. त्यात पेजबद्दलच्या सूचना असतात आणि त्या वाचणारे तीन प्रकारचे “वाचक” असतात: सर्च इंजिन, ब्राउझर आणि सोशल मीडिया (Facebook, WhatsApp, LinkedIn).

पुस्तकाचं उदाहरण घ्या. आतला मजकूर म्हणजे तुमचं पेज. मुखपृष्ठ, मलपृष्ठावरचा सारांश आणि पुस्तकाचा ISBN म्हणजे मेटा टॅग्स. दुकानात पुस्तक उचलायचं की नाही, हे आपण आधी मुखपृष्ठ आणि मागचा सारांश बघूनच ठरवतो. Google चेही तसंच आहे.

सगळेच मेटा टॅग्स SEO साठी सारखे महत्त्वाचे नसतात. काहींचा थेट परिणाम होतो, काहींचा क्लिकवर, आणि काही जुन्या काळाचे अवशेष आहेत. एकेक करून पाहू.

१. Title tag: सर्वात महत्त्वाचा

Google च्या निकालात दिसणारी मोठी निळी ओळ म्हणजे title. तो रँकिंगवर थेट परिणाम करणारा टॅग आहे, आणि त्याच वेळी लोक क्लिक करायचं की नाही हे त्यावरून ठरवतात. तो लिहिताना या गोष्टी लक्षात ठेवा:

• लांबी साधारण ५०–६० अक्षरं ठेवा. त्यापुढचा भाग निकालात “…” होऊन कापला जातो. Google अक्षरं नाही तर pixels मोजतो, त्यामुळे हा आकडा अंदाजासाठी आहे.
• मुख्य शब्द (keyword) सुरुवातीला आणा, पण वाक्य नैसर्गिक वाटलं पाहिजे.
• पेजवर जे आहे तेच title मध्ये सांगा. “सर्वोत्तम” “नंबर १” असले शब्द भरून उपयोग नाही.
• प्रत्येक पेजचा title वेगळा हवा. सगळ्या पेजेसवर साइटचं नाव एकच असेल तर Google ला फरक कळत नाही.

उदाहरणार्थ: “मेटा टॅग्स म्हणजे काय आणि कसे वापरायचे | lgrow.in”. हे वाचून कोणालाही कळतं की पेजवर काय मिळणार. एक गोष्ट माहिती असू द्या: Google कधी कधी तुमचा title बदलून स्वतःचा काहीतरी दाखवतो. असं झालं तरी तुमचा स्पष्ट title लिहिण्याचा प्रयत्न वाया जात नाही, कारण Google तोच आधार धरतो.

२. Meta description: क्लिक मिळवणारे दोन ओळींचे वाक्य

Description हा रँकिंगचा घटक नाही. म्हणजे ते चांगलं लिहिल्याने पेज वर चढत नाही. पण निकालात title च्या खाली दिसणारा हा मजकूर वाचून माणूस क्लिक करतो, आणि जास्त क्लिक म्हणजे जास्त visitors. म्हणजे अप्रत्यक्षपणे तो फायद्याचाच आहे.

साधारण १६० अक्षरांत तीन गोष्टी सांगा: पेजवर काय आहे, ते वाचून वाचकाला काय मिळणार, आणि थोडंसं आमंत्रण. जाहिरातीसारखी भाषा टाळा. “या लेखात आपण पाहणार आहोत…” असली सुरुवात जागा वाया घालवते.

वाईट: “आमच्या साइटवर मेटा टॅग्सबद्दल माहिती मिळेल.”
चांगलं: “कोणते मेटा टॅग्स SEO साठी खरंच महत्त्वाचे, ते कसे लिहायचे आणि WordPress मध्ये कुठे सेट करायचे, सोप्या मराठीत उदाहरणांसह.”

Google कधी कधी तुमचं description बदलून पेजमधला दुसरा भाग दाखवतो, विशेषतः शोधलेल्या शब्दांशी तो जास्त जुळत असेल तर. म्हणून पेजचा मजकूरही स्पष्ट असणं गरजेचं आहे.

<head>

<meta name= ”description” content=”This is an example of the text that will show up in search results. Read on to learn more about description tags.”>

</head>

३. Canonical: “मुख्य पत्ता हा आहे” असं सांगणारा टॅग

एकाच पेजचे अनेक पत्ते असू शकतात, आणि हे बऱ्याच जणांना माहीत नसतं. उदाहरणार्थ: http:// आणि https:// दोन्ही चालत असतील, www सहित आणि शिवाय दोन्ही उघडत असतील, लिंकच्या शेवटी ?utm_source=whatsapp सारखे भाग जोडलेले असतील, किंवा मोठ्या लिस्टची पान १, पान २ अशी पेजेस असतील.

Google ला हे चार पत्ते चार वेगळी पेजेस वाटू शकतात, आणि सगळ्यांचं “वजन” विभागलं जातं. Canonical टॅग Google ला सांगतो की “मुख्य पत्ता हा आहे, बाकी याच्या प्रती आहेत.”

दोन चुका नेहमी दिसतात. पहिली, canonical मध्ये दिलेला URL उघडत नाही किंवा दुसरीकडे redirect होतो. दुसरी, एकाच पेजवर दोन वेगळे canonical टॅग असतात (एक थीमने टाकलेला, एक प्लगइनने). दोन्ही चुकांमुळे Google गोंधळतो आणि स्वतःचा निर्णय घेतो. पेजने स्वतःकडेच canonical दाखवणं (self-referencing) योग्य मानलं जातं.

४. Robots meta tag आणि robots.txt: दोन वेगळ्या गोष्टी

इथे सगळ्यात जास्त गोंधळ होतो. दोन्हीची नावं सारखी वाटतात, पण कामं वेगळी आहेत. robots.txt ठरवतं की Google च्या बॉटने तुमचं पेज crawl करावं का (म्हणजे आत येऊन वाचावं का). robots meta tag ठरवतं की वाचलेलं पेज Google ने index करावं का (म्हणजे सर्च निकालांमध्ये ठेवावं का).

यामुळे एक विचित्र गोष्ट घडू शकते. तुम्ही एखादं पेज robots.txt मध्ये बंद केलं, पण इतर साइट्सनी त्याला लिंक दिली असेल, तर ते पेज वाचलं गेलं नसलं तरी सर्चमध्ये दिसू शकतं. म्हणून एखादं पेज सर्चमधून खरंच काढायचं असेल तर पेजवर noindex टॅग वापरा, आणि ते पेज robots.txt मध्ये अडवू नका. अडवलं तर Google ला तो noindex टॅग दिसतच नाही.

noindex कुठे वापरावं: staging (चाचणी) साइट, “धन्यवाद” पेज, admin किंवा login पेजेस, आणि जवळजवळ रिकामी (thin) पेजेस.

लिंकसाठी nofollow वापरताना योग्य प्रकार निवडा. कॉमेंट्समधल्या लिंकसाठी rel="ugc", पैसे घेऊन दिलेल्या लिंकसाठी rel="sponsored", आणि ज्याला तुम्ही पाठिंबा देत नाही अशा लिंकसाठी rel="nofollow".

५. Viewport: मोबाइलसाठीचा टॅग

आज बहुतेक लोक मोबाइलवरून साइट बघतात, आणि Google देखील आधी तुमची मोबाइल आवृत्ती पाहून मग ठरवतं. Viewport टॅग ब्राउझरला सांगतो की पेज स्क्रीनच्या रुंदीनुसार बसवा. तो नसेल तर मोबाइलवर पेज छोट्या अक्षरांत, झूम करून वाचावं लागणाऱ्या स्वरूपात दिसतं. बहुतेक WordPress थीममध्ये तो आधीच असतो. फक्त page source उघडून viewport शोधून खात्री करा.

६. Open Graph: शेअर केल्यावर दिसणारा “चेहरा”

तुम्ही WhatsApp वर लिंक पाठवली की फोटो, मथळा आणि दोन ओळी दिसतात, ते Open Graph (OG) टॅग्समधून येतं. यांचा Google रँकिंगवर थेट परिणाम नाही, पण लिंकवर क्लिक होतो का हे त्या प्रिव्ह्यूवर बरंच अवलंबून असतं. चार टॅग तरी असावेत: og:title, og:description, og:image, og:url. फोटो साधारण १२००×६३० pixels चा ठेवला तर बहुतेक प्लॅटफॉर्मवर नीट बसतो. X (Twitter) चे स्वतःचे card टॅग असतात, पण ते नसतील तर तिथेही OG चेच वापरले जातात.

७. कोणते टॅग सोडून द्यायचे?

• Keywords tag: पूर्वी इथे शब्दांची यादी टाकायचे. गैरवापरामुळे Google ने २००९ मध्येच सांगितलं की तो ते वाचत नाही. आजही तीच स्थिती आहे.
• Charset आणि http-equiv: हे तांत्रिक सेटिंग्ज आहेत. यांचा रँकिंगशी संबंध नाही, आणि CMS ते आपोआप टाकतो.
• Author tag: रँकिंगसाठी उपयोग नाही. अनेक लेखक असलेल्या ब्लॉगसाठी ठेवायला हरकत नाही.

८. WordPress मध्ये हे सगळं कसं करायचं?

कोडला हात लावायची गरज नाही. Yoast SEO किंवा Rank Math यापैकी एक प्लगइन बसवा. पोस्ट एडिटरच्या खाली एक बॉक्स दिसेल:

• SEO भागात title आणि meta description लिहा. समोर निकाल कसा दिसेल याचा प्रिव्ह्यू दिसतो.
• Advanced भागात canonical आणि robots (index/noindex) बदलता येतं.
• Social भागात OG चा फोटो आणि मजकूर ठरवता येतो.

पूर्ण साइटसाठी डिफॉल्ट टेम्पलेट ठरवायचं असेल तर Yoast मध्ये Search Appearance आणि Rank Math मध्ये Titles & Meta हा भाग वापरा. एकदा टेम्पलेट नीट केलं की नवीन पोस्टसाठी सगळं आपोआप भरलं जातं, फक्त महत्त्वाच्या पोस्टचे title आणि description हाताने सुधारा.

९. दर तीन महिन्यांनी तपासणी

थीम किंवा प्लगइन अपडेट केल्यावर तुम्ही सेट केलेले टॅग्स नकळत बदलू शकतात. म्हणून दर तिमाहीला हे तीन पाहा:

1. Crawler चालवा: Screaming Frog, Ahrefs किंवा Semrush ने साइट तपासा. title, description किंवा canonical नसलेली पेजेस यादीत येतात.
2. Search Console मध्ये “Page indexing”: अपघाताने noindex लागल्यामुळे सर्चमधून बाहेर पडलेली पेजेस इथे दिसतात.
3. Search Console मध्ये “Performance”: ज्या पेजेसना impressions जास्त आहेत पण क्लिक कमी, त्यांचे title आणि description नव्याने लिहा. इथे सगळ्यात लवकर फरक दिसतो.

साइट दुसऱ्या होस्टिंगवर हलवली असेल किंवा थीम बदलली असेल तर तिमाहीची वाट न पाहता लगेच तपासा.

शेवटी

सुरुवात तीन गोष्टींनी करा: प्रत्येक पेजसाठी वेगळा, स्पष्ट title; योग्य canonical; आणि robots चा बरोबर वापर. त्यानंतर description, viewport आणि OG. Keywords tag विसरून जा. वर सांगितलेल्या बेकरीचं उदाहरण परत आठवा: मजकूर कितीही चांगला असला तरी “Untitled” असं नाव असलेल्या दुकानात कोणी शिरत नाही. तुमच्या पेजचं नाव आणि दोन ओळींची ओळख नीट लिहिली की अर्धं काम झालं.

FAQs